مقدمه
آیا تا به حال احساس خارش و سوزش در لبه پلکها یا صورت خود داشتهاید؟ یا شاید متوجه ریزش مژهها و قرمزی بیدلیل پوست شدهاید؟ شاید عامل این مشکلات، موجودی بسیار ریز و تقریباً نامرئی به نام انگل دمودکس باشد. دمودکسها نوعی انگل خارجی میکروسکوپی هستند که در فولیکولهای مو و غدد چربی پوست انسان زندگی میکنند. شاید برایتان جالب باشد که بدانید وجود تعداد محدودی از این انگلها روی پوست طبیعی است، اما وقتی جمعیت آنها از کنترل خارج شود، میتواند به مشکلات جدی پوستی و چشمی منجر گردد .
در این مقاله ، به طور کامل با انواع، علائم، روشهای تشخیص و مدرنترین راهکارهای درمان این انگل مزاحم آشنا خواهید شد.
دو گونه اصلی انگل دمودکس
انگلهای دمودکس که به آنها “کنههای مژه” نیز گفته میشود، عمدتاً به دو گونه تقسیم میشوند که هر کدام محل زندگی متفاوتی دارند:
- دمودکس فولیکولوروم (Demodex folliculorum): این گونه بلندتر بوده و در داخل فولیکولهای مو، به ویژه در ناحیه صورت، پیشانی، بینی و پلکها زندگی میکند. این انگل از سلولهای مرده پوست تغذیه میکند .
- دمودکس برویس (Demodex brevis): این گونه کوتاهتر بوده و در اعماق بیشتری زندگی میکند؛ یعنی داخل غدد چربی (سباسه) متصل به فولیکولهای مو. تغذیه این انگل از سبوم یا همان چربی طبیعی پوست است .
علائم و نشانههای هشداردهنده
همانطور که گفته شد، وجود تعداد کمی از این انگلها بیآزار است. اما زمانی که سیستم ایمنی بدن ضعیف شود یا بهداشت فردی رعایت نشود، جمعیت آنها افزایش یافته و بیماری دمودیکوزیس بروز میکند .
علائم پوستی:
- قرمزی و التهاب پوست، به ویژه در ناحیه گونهها، بینی و پیشانی
- خارش پوست که گاهی حس حرکت چیزی روی پوست به فرد دست میدهد
- زبری و پوستهریزی پوست (شبیه کاغذ سنباده)
- تشدید بیماریهایی مانند روزاسه (رزاسه) و اگزما
- ایجاد جوشهای سرسفید و ریز روی پوست
علائم چشمی (بلفاریت دمودکسیک):
یکی از شایعترین تظاهرات این انگل، درگیری چشمهاست که به آن بلفاریت میگویند:
- خارش شدید پلکها، به ویژه در صبح زود یا هنگام شب (زمان فعالیت انگل)
- قرمزی و تورم لبه پلک
- احساس شن یا جسم خارجی در چشم
- خشکی چشم، سوزش و اشکریزش
- ایجاد “کلارت” یا شوره استوانهای در ریشه مژهها که نشانه پاتوگنومونیک (تشخیصدهنده قطعی) این عارضه است
- ریزش مژهها یا رشد نامرتب آنها
علت و عوامل خطر
انگل دمودکس از طریق تماس مستقیم پوست با فرد آلوده یا استفاده از وسایل شخصی مشترک مانند حوله، روبالشی و لوازم آرایشی منتقل میشود . عوامل زیر خطر ابتلا یا شدت آلودگی را افزایش میدهند:
- افزایش سن: با بالا رفتن سن، به دلیل تغییر در ترکیب چربی پوست و ضعف نسبی سیستم ایمنی، شیوع این انگل بیشتر میشود. مطالعات نشان دادهاند که بیش از ۸۰٪ افراد بالای ۶۰ سال به نوعی به این انگل آلوده هستند .
- ضعف سیستم ایمنی: بیماریهایی مانند HIV، سرطان یا مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی .
- بیماریهای زمینهای: دیابت، روزاسه و درماتیت سبورئیک .
- پوست چرب: به دلیل تغذیه دمودکس برویس از چربی پوست .
تشخیص دقیق
تشخیص این عارضه صرفاً توسط پزشک متخصص (متخصص پوست یا چشمپزشک) انجام میشود. سادهترین روش تشخیص، معاینه با لامپ اسلیت لامپ (دستگاه معاینه چشم) است. پزشک با معاینه لبه پلکها و ریشه مژهها به دنبال وجود “کلارت” میگردد. همچنین ممکن است با برداشتن چند مژه یا نمونهبرداری سطحی از پوست و بررسی آن زیر میکروسکوپ، وجود انگل را تأیید کند .
روشهای مدرن درمان
خوشبختانه امروزه درمانهای مؤثری برای ریشهکنی این انگل وجود دارد. درمان بر دو پایه استوار است: کاهش جمعیت انگل و کنترل التهاب ناشی از آن.
۱. درمانهای سنتی و مکمل:
- روغن درخت چای (تی تری): این روغن و مشتقات آن (ترپینن-۴-ال) خاصیت کشندگی قوی روی دمودکس دارند. شامپوها و وایپهای حاوی این ماده برای پاکسازی روزانه پلکها و صورت تجویز میشوند .
- رعایت بهداشت: شستشوی روزانه صورت با شویندههای ملایم و غیرچرب، تعویض مرتب روبالشی و حوله، و خودداری از استفاده از لوازم آرایشی مشترک .
- داروهای موضعی: کرمها و ژلهای حاوی مترونیدازول، پرمترین، گوگرد یا ایورمکتین موضعی .
در سالهای اخیر پیشرفت بزرگی در درمان این عارضه حاصل شده است. پیشتر درمانها عمدتاً طولانیمدت و با اثربخشی محدود بودند، اما امروزه داروهای هدفمند و مؤثری در دسترس است.
- قطره چشمی لوتیلانر (Lotilaner): این دارو که اخیراً تأییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا را دریافت کرده، اولین درمان اختصاصی برای بلفاریت ناشی از دمودکس است. این قطره با فلج کردن سیستم عصبی انگل باعث مرگ آن میشود و برای انسان عوارض چندانی ندارد. مطالعات نشان دادهاند که مصرف آن به مدت ۶ هفته (دو بار در روز) میتواند انگلها را در بیش از نیمی از بیماران ریشهکن کرده و علائمی مانند قرمزی و التهاب را به طور چشمگیری کاهش دهد .
- ایورمکتین خوراکی: در موارد شدید و مقاوم، پزشک ممکن است قرص ایورمکتین را برای از بین بردن سریعتر انگلها تجویز کند .
پیشگیری از عود مجدد
از آنجایی که این انگل بهسادگی قابل انتقال است، پس از درمان باید نکات زیر را رعایت کنید تا دوباره به آن مبتلا نشوید:
- شستشوی مرتب ملحفه و روبالشی با آب داغ.
- خودداری از به اشتراک گذاشتن لوازم آرایشی، به ویژه ریمل و خط چشم.
- دور ریختن لوازم آرایشی قدیمی که ممکن است به انگل آلوده شده باشند.
- رعایت بهداشت روزانه پلکها با شویندههای مناسب .
کلینیک فریده رنجبر؛ مرکز تخصصی درمان دمودکس
اگر از خارش، قرمزی و التهاب مزمن پوست و چشم خود خسته شدهاید و به دنبال یک راهکار قطعی و علمی هستید، تیم تخصصی کلینیک فریده رنجبر با بهرهگیری از جدیدترین متدهای تشخیصی و درمانی روز دنیا در کنار شماست.
در این کلینیک، ابتدا با استفاده از تجهیزات پیشرفته معاینه، میزان آلودگی به انگل دمودکس به دقت بررسی میشود. سپس با توجه به شدت بیماری و شرایط فردی شما، یک برنامه درمانی جامع شامل:
- تجویز داروهای موضعی و خوراکی بهروز (در صورت لزوم)
- آموزش صحیح بهداشت پلک و صورت
- استفاده از شویندههای تخصصی و استاندارد
طراحی میشود. هدف ما در کلینیک فریده رنجبر، درمان ریشهای مشکل و بازگرداندن سلامت و آرامش به پوست و چشمهای شماست. اگر علائم ذکر شده را تجربه میکنید، هم اکنون برای یک ویزیت تخصصی اقدام کنید و از شر این مهمانان ناخوانده خلاص شوید.
رپورتاژ آگهی – این مقاله به صورت آگهی در وبسایت بهترین هست قرار گرفته و تایید صحت و درستی محتوای منتشر شده، برعهدهی ناشر مقاله است.
هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.